layout-wrota-lipiec2014-tlo-pustakostka

promocja.

layout-wrota-lipiec2014-przestrzen

mowiaca przegladarka 

 

wrotapodkarpackie.pl

layout-wrota-lipiec2014-tlo-wrota-glowna

layout-wrota-lipiec2014-tlo-przedmiot-puste

 

Chyża pradziadka - skansen w Zyndranowej

W 1968 r. Teodor (Fedor) Gocz, z pomocą grona działaczy społecznych, urządził w rodzinnej zagrodzie w Zyndranowej Izbę Pamiątek Kultury Łemkowskiej. Przez wiele lat muzeum funkcjonowało jako placówka prywatna, najpierw w formie Izby, później jako skansen wydzielony na terenie wsi. Obecnie muzeum ma status Oddziału Muzeum Okręgowego w Krośnie.

Skansen powstał w zagrodzie łemkowskiej, będącej niegdyś własnością pradziadka Teodora Gocza - Teodora Kukieły (1862-1955), pisarza gromadzkiego. Gocz otrzymał ją w spadku, ale kiedy wybudował nowy dom, chyżę pradziadka przeznaczył na izbę pamiątek. Wśród eksponatów znajdowały się stroje, przedmioty codziennego użytku i wytwory kultury Łemków. Muzeum przez wiele lat rozbudowywane i utrzymywane przez Teodora Gocza, dopiero w 1990 r. doczekało się dofinansowania przez krośnieńskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Przez lata gromadzono w niej przedmioty związane z historią Łemków, zmagano się z nieżyczliwością urzędników i władz, przeżywano porażki i upokorzenia, m. in. barbarzyńską akcję wysadzania w powietrze pomnika, postawionego obok zagrody ku czci poległych w II wojnie światowej. Dzięki uporowi i ofiarności Teodora Gocza i społeczności łemkowskiej, izba pamiątek przekształcona została w muzeum - skansen.

Głównym obiektem skansenu jest chyża (хижа) Teodora Kukieły pochodząca z 1860 r. Do kurnej chaty w 1901 r. dobudowano kuchnię oraz komin. Stajnia pochodzi z 1923 r., a chlew z 1934 r. Wnętrze chaty jest rekonstrukcją biura pisarza wiejskiego, z archiwaliami, książkami, listami i zdjęciami z terenu Łemkowszczyzny. W osobnym pomieszczeniu, tzw. komorze zgromadzono eksponaty sakralne: fragmenty żeliwnych krzyży, szaty liturgiczne, kopie ikon. Znajduje się tu również bogata kolekcja pisanek, zdobionych w tradycyjne łemkowskie wzory.

 Obecnie zespół muzealny tworzą: chałupa mieszkalno-gospodarcza, koniusznia, chlewik, dom-świetlica, spichlerzyk, studnia z żurawiem, wiatrak z Wapiennego, kaplica, kuźnia cygańska z Olchowca, konstrukcja traka (piły) oraz elementy współczesne: pomniki ku czci ofiar Tallerhofu i obozu w Jaworznie.

Zabytkowe obiekty pochodzą z końca XIX i początków XX w. Oryginalne jest ich wyposażenie: sprzęty, narzędzia rolnicze, meble, wyroby rzemiosła, stroje, dzieła sztuki ludowej. Wystawa narzędzi i wyrobów kowalskich znajduje się w kuźni. Z kolei w budynku koniuszni urządzona jest wystawa historyczna - są tu pamiątki z I i II wojny światowej, głównie broń, mundury, sprzęty wojskowe. W świetlicy prezentowana jest sztuka łemkowska, a wokół zagrody - rzeźby będące efektem organizowanych w skansenie plenerów.

 Więcej informacji:  www.dukla.home.pl/archiwum/turystyka/zyndranowa

 Tekst i foto: Krzysztof Zieliński